Rudy Rudy Rudy
Column | Roelof
07-08-2007
Katern OPINIE

Vier november 2008. Omcirkelt u die dag maar vast in uw agenda. De Amerikaanse bevolking kiest dan haar nieuwe president en het behoeft geen betoog dat deze gebeurtenis voor de rest van onze planeet ook van enig belang is. Sinds een aantal prominente kandidaten hun deelname eerder dit jaar bevestigden, is het in de Nederlandse media rustig rond het grootste politieke spektakelstuk ter wereld. Het lijkt mij een mooi moment om de balans eens op te maken.

Hoewel ik de alom aanwezige fanatieke gevoelens van woede, walging en haat ten opzichte van George W. Bush niet helemaal deel, ben ik samen met de meesten van u blij dat hij in januari 2009 zal aftreden. Na het vertrek van Schröder, Chirac en Blair is het ook in de Verenigde Staten zo langzamerhand wel eens tijd voor een frisse wind.

Dit betekent echter niet noodzakelijkerwijs dat er een Democraat in het Witte Huis moet belanden. Voor een Europeaan klinkt dat onlogisch, omdat wij gewend zijn aan een dominante rol voor politieke partijen. In de Amerikaanse politiek is de partij echter ondergeschikt aan de kandidaat.

Niet iedere Republikein is dus een ‘Bush’ en niet iedere Democraat is een ‘Clinton’ (al zou je dat inmiddels bijna denken).

Natuurlijk zijn er wel grote lijnen. Over het algemeen kun je gerust stellen dat Republikeinen conservatiever zijn dan Democraten. Van kandidaten als Tom Tancredo (die terreuraanslagen wil voorkomen door te dreigen met een bombardement op de islamitische heilige steden Mekka en Medina) ga je spontaan bidden om een terugkeer van Bush. Maar binnen de partij zijn er ook genoeg goede mensen. Net zoals er ook echt wel enge mensen bij de Democraten rondlopen. Ik ga dus niet achteloos mee in de Hillary- en Obama-hype in ons land.

Eigenlijk hebben de Democraten een groot probleem. De Amerikaanse kiezers hebben weliswaar schoon genoeg van Bush maar dat betekent dus niet dat ze daarom automatisch een Democraat als nieuwe president willen. In 2004 lagen de zaken nog anders: toen was Bush de Republikeinse kandidaat en was het alternatief dus per definitie een Democraat. De partij had destijds een historische kans de zittende president te verslaan, iets wat niet vaak voorkomt in de VS. Bush was ongeliefd en zou door iedere degelijke kandidaat verslagen zijn. Het is nog steeds een raadsel waarom de Democraten de klunzige brekebeen John Kerry (kent u hem nog?) verkozen boven prima opties als John Edwards en Wesley Clark.

De Amerikanen konden kiezen tussen de vertrouwde en rechtlijnige ellende van Bush en de onvoorspelbare narigheid die Kerry hen zou bezorgen. De uitkomst is bekend.

Dit keer is Bush geen kandidaat meer en kunnen de Democraten moeilijk profiteren van zijn impopulariteit. Er komt een echte verkiezing tussen twee nieuwe gegadigden voor het Witte Huis. En mijns inziens staan de Democraten er niet best voor.

Hillary Clinton roept bij teveel Amerikanen teveel weerzin op om echt een favoriet te kunnen worden. Barack Obama heeft het in zich om de eerste donkere president van de VS te worden, maar heeft nu nog een te linksig imago en is bovendien aan de jonge kant. Als hij vier of acht jaar geduld had gehad –en zich in die tijd als betrouwbaar staatsman had geprofileerd– zou hij een grandioze kandidaat zijn geweest. Indien hij nu verliest, is het maar zeer de vraag of hij over een paar jaar nog kanshebber is. Verder zijn er geen belangrijke kandidaten. Er wordt nog wel volop gespeculeerd over een terugkeer van Al Gore, maar de vadsige wannabe klimaatmessias kan moeilijk serieus genomen worden.

Met zoveel vraagtekens rond de frontrunners van de Democraten zou een gematigde Republikein de centrumkiezers daarom wel eens eenvoudig kunnen overtuigen.

Rudy Giuliani is zo iemand. De vroegere burgemeester van New York heeft een geweldige reputatie door zijn krachtdadige leiderschap na de aanslagen van 11 september. De Burgemeester van Amerika is tamelijk liberaal, zeker in vergelijking met andere Republikeinen. Voor veel mensen binnen de partij is hij de droomkandidaat die iedere Democraat zou kunnen verslaan.

Toch wordt de voorverkiezing vermoedelijk zijn zwaarste gevecht. Giuliani is momenteel getrouwd met zijn derde vrouw, na twee nogal rommelig verlopen scheidingen. Hij gelooft in de evolutietheorie, is voorstander van meer homorechten (hoewel geen huwelijk) en steunt stamcelonderzoek. Voor de conservatieve christenen, een machtig deel van de achterban van de partij, is hij daarom vrijwel zeker niet acceptabel.

Giuliani moet daarom hopen op verdeeldheid binnen deze groep en dus op zoveel mogelijk conservatieve tegenkandidaten.

Maar als de leiders van Christian Right slim zijn (en dat zijn ze), steunen ze de andere ‘grote’ kandidaat van de Republikeinen: de stronteigenwijze bejaarde senator John McCain, die al openlijk naar hun steun hengelde. Indien Giuliani het primaries-gevecht overleeft, verwacht ik dat zowel Hillary als Obama geen partij voor hem zullen zijn. Maar mocht hij ten onder gaan tegen McCain of een outsider, dan ontstaat er een spannende strijd tussen twee totaal verschillende richtingen. Een strijd waarvan de uitslag ongewis is. De VS is ideologisch gezien nu eenmaal niet bepaald een eenheid. Het verschil tussen San Francisco en de staat Utah is net zo groot als dat tussen Amsterdam en het Poolse platteland.

Eerlijk gezegd hoop ik dat die richtingenstrijd (hoe interessant ook) er niet komt. Wat mij betreft wint Rudolph William Louis Giuliani III de Republikeinse voorverkiezing en daarna ook het presidentschap. Ik geloof dat hij een uitstekende Burgemeester van de Wereld zal zijn.

Roelof