Enthousiaste inbreng
Column
01-06-2007
Katern OPINIE

Een week geleden bezocht Koningin Beatrix Slowakije, dat in 2004 lid is geworden van de Europese Unie. Beatrix is van plan om alle nieuwe lidstaten met een bezoek te vereren en begon haar tour dus in Bratislava. Tijdens haar tafelrede stelde zij dat Slowakije “door zijn enthousiaste inbreng de Europese Unie een nieuw elan geeft, wat ook andere landen inspireert”. U vraagt zich misschien af of de vorstin een tik van de molen heeft gekregen en of het wel geoorloofd is voor een staatshoofd om dergelijke leugens te verkondigen. Het antwoord is dat zij niet anders kon. In de diplomatie wordt de waarheid alleen verteld als er echt geen andere optie is. En zeg nu zelf: het was ook niet echt aardig geweest als de Koningin president GašparoviÄ had verteld dat zijn land niets toevoegt aan de EU en door niemand gemist zou worden als het morgen van de aardbodem mocht verdwijnen. De beste man merkte immers ook braaf op dat Nederland tot de elite der wereldleiders behoort.

Slowakije is dermate irrelevant dat Beatrix’ vriendelijke leugentje niemand tegen het hoofd zal stoten. Hoe anders is het met Rusland, dat onder Vladimir Poetin steeds verder afglijdt naar het niveau schurkenstaat. Van Litvinenko tot Chodorkovski, van Estland tot Tsjetsjenië en van verboden demonstraties tot vermoorde journalisten: het Rusland van Poetin slaagt er met de regelmaat van de klok in om negatief in het nieuws te komen.

Volgens steeds meer Nederlandse politici moet het Westen dan ook ophouden Poetin als een democratisch leider te behandelen. Zo’n oproep is prijzenswaardig maar onjuist. Poetin wordt namelijk allang niet meer behandeld als democratisch leider, hij wordt behandeld als leider van een groot machtsblok. En om dat machtsblok kunnen we simpelweg niet heen.

Tijdens de Gay Pride in Moskou liet Rusland zich nog maar eens van zijn slechtste kant zien. De deelnemers, onder wie een aantal Westerse volksvertegenwoordigers, wilden op vreedzame wijze de slechte positie van homo’s in het land aan de orde stellen. Ze werden echter slachtoffer van misdadig geweld van hooligans én de politie.

Deze onbetwistbare schending van de mensenrechten zal voor de EU ongetwijfeld aanleiding zijn om Rusland scherp te bekritiseren. Het feit dat ook Westerse parlementariërs mikpunt werden van het geweld zal daarbij een rol spelen. Maar uiteindelijk kan Europa richting Rusland maar beperkt van zich afbijten. Dat is de tragische realiteit van de wereldpolitiek.

De opstand moet van binnenuit komen, het is nu dan ook hopen op een aantal geniale zetten van Garri Kasparov.

Uiteraard werd minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen (CDA) door D66 naar de Kamer geroepen om te vragen wat hij voor stappen gaat ondernemen. Het was een testcase die de minister grandioos doorstond. Waar de traditionele homopartijen niet al te veel verwachtten van dit kabinet, bleek Verhagen al de nodige plannen te hebben om in EU-verband actie te ondernemen.

De sterk afkeurende toon van de minister viel bovendien in de smaak bij de Kamer. Het is het waard om op te merken dat ook de fracties van CDA en ChristenUnie zich geschokt toonden door het geweld en extra maatregelen van Verhagen richting Rusland vroegen. Zo blijkt maar weer dat conservatisme als het gaat om homorechten niet gelijk staat aan homohaat of homofobie. Dat mag ook wel eens gezegd worden.

Waar de pogingen van Verhagen en de EU om Rusland homovriendelijker te maken uiteindelijk weinig effect zullen hebben, heeft men in principe wel kans van slagen in de eigen lidstaten. De houding van burgers is natuurlijk erg moeilijk te beïnvloeden, maar de EU heeft het wel in zich om druk uit te oefenen op de regeringen.

Het meest opzichtige voorbeeld van homofobie binnen de EU is zonder twijfel Polen, alwaar de regering in haar blinde haat en angst een karikatuur van zichzelf begint te worden.

Onlangs wilde een overheidsorgaan in het land zelfs een onderzoek naar de Teletubbies, omdat deze figuurtjes wellicht homoseksualiteit zouden promoten. Nu is op zich iedere reden om deze smakeloze creaturen van de beeldbuis te weren legitiem, maar het plan kwam toch uiterst deerniswekkend over. Het zegt genoeg dat nota bene minister Giertych, hét gezicht van de recente Poolse homohaat, de initiatiefneemster van het plan openlijk bespotte.

Het Teletubbie-onderzoek mag inmiddels van de baan zijn, het homofobe beleid van de Poolse regering is dat niet. Nu is het niet wenselijk dat de Europese Unie een eenheidsworst wordt. Lidstaten dienen veel ruimte te krijgen om hun eigen cultuur en identiteit te behouden en de EU moet bijvoorbeeld niet alle aangesloten landen verplichten het homohuwelijk in te voeren. Maar tegelijkertijd kan een organisatie als de EU alleen bestaan indien een aantal gemeenschappelijke basiswaarden worden erkend.

Polen doet dat momenteel niet en dat mag niet onbestraft blijven.

Op dit moment wordt de suggestie gewekt dat ons land zijn EU-lidmaatschap op het spel zet als wij opnieuw dwarsliggen bij de totstandkoming van een grondwettelijk verdrag. Dat is de wereld op z’n kop.

Er is maar één land dat solliciteert naar een gedwongen vertrek uit de EU en dat is Polen. De Europese Unie heeft de ruimte en de plicht om de druk op dit land ernstig te verhogen en het zou mooi zijn als de Nederlandse regering daarin het voortouw neemt.

We zullen ons er echter bij moeten neerleggen dat eenzelfde aanpak van Rusland niet mogelijk is. Of toch… Misschien dat Slowakije met zijn enthousiaste inbreng iets kan bewerkstelligen?

Roelof Smit